رفو – یکی از وظایف رفوگر، شناخت دقیق شیرازه و انواع آن است. شیرازه، نوعی بافت می‌باشد که پس از اتمام تولید، به فرش متصل و یا در حین تولید بافته می‌شود. شیرازه انواع متفاوتی دارد که مرمت‌گر فرش باید هر یک را بشناسد و بتواند در صورت ساییدگی و از میان رفتن آن، این قسمت را ترمیم و یا بار دیگر بافته و  به فرش متصل کند.

شیرازه یک نمونه قالی
شیرازه یک نمونه قالی

شیرازه متصل

این نوع شیرازه، عموماً با پود کلفت درگیر است که دور چندین تار که در کنار فرش قرار گرفته، می‌چرخد. عموماً در شیرازه متصل، از نخ پشمی هم رنگ با متن قالی استفاده می‌شود. شیرازه متصل به انواع متصل ساده، متصل متقاطع، متصل متخاصم و شیرازه حصیری تقسیم می‌شود. هر یک از موارد مذکور، به شیوه‌های متفاوتی بافته می‌شود.

شیرازه منفصل

نوع دیگر شیرازه که در بافت قالی رایج است، شیرازه منفصل می‌باشد. در مواردی به دلیل کاهش خطای بافت قالی توسط بافنده، شیرازه حذف و پس از اتمام بافت قالی در مرحله مرمت و یا تکمیل به صورت مصنوعی به قالی متصل و دوخته می‌شود. این نوع شیرازه انواع گوناگونی دارد که رایج‌ترین آن‌ها پیچشی، پیچشی ساده، پیچشی متقاطع، متخاصم، قیطانی و دوختنی و حصیری است.

مرمت شیرازه

عموماً نقاطی از دستبافته‌ها که بیش‌ترین تماس را با محیط دارد، زودتر دچار آسیب می‌شود. در این میان شیرازه از آسیب‌پذیرترین قسمت‌های فرش است که به دلیل تماس دائم با اجسام خارجی زودتر دچار ساییدگی و فرسایش می‌شود. از عمده‌ترین آسیب‌های شیرازه، بریدگی، ساییدگی و در رفتگی است که بنابر شدت و سعت آسیب بازسازی و یا تعویض می‎‌شود.

در آسیب بریدگی، شیرازه فرش دچار پارگی می‌شود و شیرازه به دو قسمت و یا تکه می‌شود. این آسیب می‌تواند دلایل گوناگونی از جمله قرار گرفتن اشیای تیز بر روی شیرازه و یا پوسیدگی تدریجی چله دارد. برای مرمت این آسیب، سوزنی را چند سانتی‌متر بالاتر از محل بریدگی دورن ریشه فرو، از محل پارگی عبور داده و چند سانتی‌متر پایین‌تر از محل پارگی از شیرازه خارج می‌شود. بدین شکل محل پارگی به یکدیگر متصل می‌شود.

ساییدگی از دیگر آسیب‌های شیرازه است که به دو نوع جزیی و عمده تقسیم می‌شود. در نوع نخست تنها پوشش چله‌ها در نقاطی پوسیده و آسیبی به چله‌ها و پود فرش وارد نشده است. در این حالت ابتدا نخ‌های پوسیده شده خارج و نقاط آسیب دیده تمیز می‌شود. سپس همانند بافت شیرازه عمل کرده و انتهای بافت را داخل شیرازه قدیمی رها می‌شود. اما ساییدگی عمده به مواردی اطلاق می‌شود که بخشی از تار و یا پود فرش آسیب جدی دیده و قابل استفاده برای بافت شیرازه نیست. بدین دلیل نخست باید نقاط آسیب دیده ترمیم شود و در صورت محدود بودن ناحیه آسیب دیده، بخشی از آن جدا شود. پس از این کار شیرازه را با توجه به شیرازه اصلی بازسازی کلی می‌شود.

ساییدگی جزیی شیرازه
ساییدگی جزیی شیرازه

در آسیب در رفتگی شیرازه بخشی از آن از فرش جدا و رها می‌شود. در این روش سوزن را از پشت وارد فرش، سپس شیرازه شده و در نهایت از سمت دیگر خارج می‌شود. این عمل مرتبه دیگر به طور بالعکس انجام می‌گیرد. بدین معنا که نخست سوزن از شیرازه داخل و در پایان از پشت فرش خارج می‌شود. این عمل چندین مرتبه انجام می‌شود تا در نهایت در رفتگی به طور کامل برطرف شود

نمونه ترمیم و دوخت شیرازه فرش دستباف
نمونه ترمیم و دوخت شیرازه فرش دستباف

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید