رسام عرب زاده

0
237
رسام عرب زاده-رفوگران
سید ابوالفتح زیدی ملقب به رسام عرب زاده که در سال‌های ۱۳۷۵-۱۲۹۳ می‌زیست، به سبب ابداعات و نوآوری‌های خویش با عنوان بنیان‌گذار فرش نوین ایران شناخته می‌شود. فرصت آشنایی و تجربه اندوزی رسام در حوزه فرش دستباف به سنین کودکی با کارآموزی نزد پدر که از طراحان فرش و نگارگران در تبریز است، بازمی‌گردد. در همان اوان عرب زاده پدر از قوه شنوایی محروم شد. نا گریز رسام خردسال، سخنگو و جانشین پدر شد و به عنوان دستیار به طراحی فرش مشغول شد. علاقه او به هنر باعث شد تا به قصد تحصیل در آزمون ورودی هنرستان تبریز شرکت کند. با موفقیت وی در این آزمون، صبح‌ها به تحصیل و سپس نزد پدر به کار طراحی فرش مشغول می‌پرداخت. این اتفاق مجالی برای آشنایی وی با رشته‌های مختلف هنری همانند تئاتر، موسیقی، نقاشی و نگارگری پدید آورد. رسام به یادگیری بسنده نکرد و برای اوقات فراغت، دار بافندگی در کارگاه پدر برپا کرد و به راهنمایی بافندگان با اسلوب اولیه بافت قالی آشنا شد. پس از چندی، رسام نوجوان برای افزایش آموخته‌هایش به قصد تحصیل در مدرسه صنایع قدیمه به سرپرستی طاهرزاده بهزاد، راهی تهران شد. پیش از آغاز تحصیل در تهران در پی کسب درآمدی به طراحی و نقش بندی در کارگاه کاشی‌کاری پرداخت. اما از آنجایی که در آمد این حرفه ناچیز بود، در پی درآمد دیگری مجذوب خط نگاره‌های تبلیغاتی سینما شد و مدتی خطاطی را به عنوان حرفه‌ای تخصصی آزمود. بدین ترتیب صبح‌ها به تحصیل و شب‌‌ها به کار می‌پرداخت. با اتمام دوران تحصیل و آستانه جنگ جهانی دوم، رسام که در حوزه‌های مختلف مجسمه سازی، نقاشی، نگارگری، خطاطی و کاشی‌کاری تبع آزموده بود، قصد بازگشت به زادگاه خود می‌کند و مجدداً در کارگاه پدری مشغول به کار شد. با بازگشت به کارگاه پدری به یاری استادکاران اسلوب بافت قالی، رنگرزی، مرمت، نقاشی و چیدمان رنگ را به طور حرفه‌ای می‌آموزد.

وی پس از سال‌ها طراحی فرش، همزمان با ظهور جریان نوگرای مکتب سقاخانه با این مکتب همراه و اقدام به ارائه طرح‌های نوینی کرد که از سوی طراحان فرش با اعتراض و از سوی هنرمندان هنرهای تجسمی با استقبال روبرو شد. وی پس از گذشت مدتی، رسام با انجام تمرین مکرر و بی‌اعتنایی به موج انتقادات، نمایشگاهی از طراحی‌ها و قالی‌های نوین خود را در کارگاه شخصی (۱۳۴۵)، نگارخانه آفتاب (۱۳۵۲) و سپس انستیتو گوته (۱۳۵۳) ترتیب داد. نمایشگاهی که تا پیش از آن مرسوم نبوده و عربزاده، از نخستین هنرمندانی است که اقدام به برگزاری نمایش عمومی قالی در نگارخانه می‌کند. برگزاری این سه نمایشگاه که با استقبال عمومی جامعه هنری و کمتر طراحان فرش واقع شد، مقارن با اوج مکتب سقاخانه، فعالیت‌های گروهی و برپایی نمایشگاه‌های سردمداران این مکتب در تهران بود.
در حال حاضر اطلاعات و طرح‌های ارزشمندی از این طراح به یادگاری مانده است که مطالعه بر روی این آثار، سیر تحول معینی را نشان می‌دهد. این ویژگی در حوزه هنر امری بدیهی است و طبق اصول هر هنرمند در مسیر خلق اثر هنری تحولات بسیاری را تجربه می‌کند تا به زبده گزینی مطلوب خود دست یابد. چنین سیری در فرش‌های به یادگار از عرب زاده قابل مشاهده است. به طوری که آثار وی به سه دوره هنری متفاوت قابل تفکیک است که بی‌شک در هریک از این دوره‌ها، شیوه زندگی و تأثیرات اجتماعی بر خلق آن‌ها بی‌تأثیر نبوده است.

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید