برای تشخیص و شناسایی رنگزای فرش از روش‌های مختلفی می‌توان استفاده کرد که تمامی این شیوه‌ها براساس نخ کاربردی و مواد اولیه در تولید فرش تعیین می‌شود. در این یادداشت به شیوه شناسایی رنگزای کاربردی در نخ پشمی و ابریشمی پرداخته می‌شود.

آزمایش پارافین

مقدار کمی پارافین را درون یک بته چینی و یا ظرف سرامیکی تمیز و سفید رنگ داغ کرده تا بخار سفید رنگ از آن متصاعد شود، قسمتی از نمونه را  داخل پارافین مذاب قرار داده و پس از یک دقیقه آن را خارج کنید.چنانچه رنگ از نمونه خارج شده باشد پارافین رنگی شود، رنگ کاربردی از نوع خمی و نفتول است. اما، در صورتی که پارافین رنگی نشود، رنگ کاربردی در رنگرزی الیاف قالی از نوع رنگینه بازی، فلزی ۱:۱ .۱:۲ ، کرمی، اسیدی، مستقیم و راکتیو خواهد بود.

احیا و اکسیداسیون مجدد

محلول احیا کننده (سدیم هیدر اکسید، هیدرو سولفید) نمونه را داخل لوله آزمایش حاوی چند قطره از محلول احیا کننده قرار داده و دمای آن را تا ۶۰ درجه افزایش می دهیم.  لوله آزمایش باید در حمام آب داغ گرم شود. چنانچه  نمونه از رنگ خمی باشد، رنگ نمونه تغییر می کند. رنگینه نفتول در ۸۰ درجه رنگ محلول را زرد رنگ می کند. برای اکسید کردن، نمونه ها شتشو داده و چند قطره آب اکسیژنه به آن اضافه کنید. چنانچه رنگ اصلی محلول باز گردد، رنگ خمی است و در غیر این صورت، نفتول است.

شناسایی رنگزای فرش

اثبات وجود فلز

مقداری از نمونه را سوزانده وخاکستر آن را سدیم کربنات و پتاسیم نیترات ذوب نمایید، چنانجه ماده مذاب زرد رنگ باشد، نشان وجود کروم است. برای اثبات وجود کبالت مقداری از نمونه را  درون بوته چینی خاکستر نمایید، میله منگنز را داغ کرده و با مقداری نمک فسفر آغشته نموده و بر روی آتش گرفته تا به صورت مروارید کوچکی در آید. اکنون آن رابا باقیمانده نمونه را داخل بوته چینی آغشته نموده و مجددا روی آتش بگیرید. رنگ آبی نشانه وجود کبالت است.

رنگینه را در آمونیاک حل و یا اسید کلریدریک اسیدی نموده سپس آن را  با اتر مخلوط کنید

مقداری از نمونه به همراه آمونیاک داخل لوله آزمایش قرار دهید، سپس ب لوله حرارت داده تا رنگ خارج گردد. پس از خنک کردن محلول آن را با اسید کلریدریک اسیدی نموده و به آن اتر اضافه کنید. چنانچه قشر اتری به سختی ویا اصلا رنگی نشود رنگینه  فلزی۱:۱ و یا کرومی است و چنانچه قشر اتری رنگ بگیرد، فلزی ۱:۲ است. 

اسید استیک سرد و غلیظ

مقداری از نمونه را در لوله آزمایش همراه با اسید استیک قرار دهید، تا به اندازه کافی رنگ خارج گردد. اکنون نمونه را از لوله آزمایش خارج کرده با حرارت اسید را خارج کنید. رنگ باقی مانده را در آب حل کنید. باقیمانده قادر به  رنگرزی الیاف اکریل ونیتریل در حالت جوش خواهد بود. رنگینه اسیدی در الون را  محلول اسیدی رنگ می نماید.

برای اثبات آنکه  رنگینه بازی است یا خیر، مقداری از آن را با اسید استیک غلیظ قرار می دهیم تا رنگ خارج شود، سپس نمونه را از محلول خارج کرده و به قسمتی از آن محلول سدیم هیدروکساید نمایید تا قلیایی شود. اکنون باید بی رنگی ویا  تغییر رنگ اتفاق بیافتد. هنگام اسیدی کردن محلول رنگ مجددا بازگشت نموده ومی توان آن را با باقیمانده محلول رنگی اسید استیک مقایسه نمود.

پیریدن سرد

یکی دیگر ازشیوه‌های شناسایی رنگزای فرش با استفاده از پیریدن سرد انجام می‌شود. داخل یک بوته مقداری کاپرولاکتام و نمونه مورد نظر را قرار دهید وآ نها را همزمان با ذوب کردن هم بزنید. سپس اجازه داده شود تا مخلوط ذوب شده سرد گردد. قبل از سرد شدن کامل چندین بار به آن اتر اضافه کنید، هم زده شود. چنانچه محلول رنگی شود

نمونه را چندین بار در محلول آمونیاک بجوشانید، محلول های حاصله را با هم مخلوط کرده و حرارت داده تا خشک شود. رنگینه باقی مانده را در آب حل کنید و سپس به دو قسمت تقسیم کنید. بخش اول را با اسید استیک غلیظ اسیدی کنید و بخش دوم آن را با سدیم سولفات مخلوط کنید. داخل هر یک از لوله ها مقدار کمی پشم و پنبه اضافه کنید و سپس جوشانده. چنانچه در بخش اول پشم تیره تر از پنبه باشد، رنگینه اسیدی است وچنانچه پنبه تیره تر باشد، رنگ مستقیم است.

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید