مقیاس‌های رجشمار متنوع و گوناگون هستند. به طور کلی، فرش دستباف براساس ظرافت و رجشماری که دارای دارای طرح و نقش متفاوتی است و هر یک از زیبایی خاص، ارزش بسیار و منحصر به فردی برخوردار است. ظرافت فرش دستباف با مقیاسی با عنوان رجشمار قابل طرح است. رجشماری و مقیاس‌های رجشمار تعیین کننده ظرافت و ارزش فرش به شمار می‌آید. هرچقدر رجشمار افزایش یابد، ظرافت فرش بیش‌تر می­شود. رجشمار فرش در فرش­های ترکی­باف، در هفت سانت و در فرش­های فارسی باف در شش و نیم سانتی­متر قابل محاسبه است. برای تشخیص رجشمار فرش، از ابرزاری همانند ذره بین و خط کش استفاده می‌شود. در آذربایجان از واحد اندازه­گیری قبال در تعیین دستمزد استفاده می­شود. این واحد معادل ۱۴۰۰۰ گره است که در مناطق ترک نشین، ایلمک خوانده می‌شود.

رجشمار مبین ظرافت فرش دستباف است.

در نایین و مناطقی که از نایین تبعیت می‌کنند، ملاک دستمزد تعداد لای مصرفی فرش است. به طور مثال نایین چهاررلا، شش لا و نه لا.

در اصفهان ملاک سنجش ظرافت بافت قالی و تعیین دستمزد تعداد ۱۰۰ تایی­های چله‌کشی است. معمولاً با یک خط رنگی چله­ها تفکیک می­شود. به طور مثال گفته می­شود، این زرع و نیم چند صدتایی است. در واقع رجشمار آن چه میزان است. اگر این زرع و نیم ده تا صدتایی باشد، رجشمار آن ۶۵ رج است.

مقیاس‌های رجشمار در مناطق مهم تولید قالی

در استان خراسان از واحد اندازه­گیری مقاط استفاده می­شود که معادل ۱۲۰۰۰ گره است. – در کرمان لفظ جفت برای تعیین رجشمار به کار گرفته می­شود. در واقع جفت تارهای زیر و رو ملاک محاسبه رجشمار است. به طور مثال وقتی گفته می­شود، کرمان صد جفت یعنی رجشمار این فرش ۵۰ است.

در اراک ملاک تعیین رجشماری فرش، در یک چارک زرعی محاسبه می­شود. به عنوان مثال وقتی فرشی ۱۲۰ رگ است، در واقع رجشمار آن ۴۰ رج است.

هر چه رجشمار بیشتر باشد، ظرافت فرش بیشتر می‌شود.

در کاشان برای تعیین ظرافت فرش، از لفظ خانه استفاده می‌شود. بر اساس  خانه­های عرضی نقشه اصلی فرش­های تولید شده محاسبه می‌شود.

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید